ΟΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΙ Ή ΠΟΙΝΙΚΟΙ ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΙ Ή ΠΟΙΝΙΚΟΙ ΚΛΑΔΟΙ

ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Εγκληματολογικοί ή ποινικοί ονομάζονται εκείνοι οι κλάδοι της νομικής επιστήμης οι οποίοι έχουν σαν επίκεντρο ενδιαφέροντος το έγκλημα.

Οι εν λόγω κλάδοι έχουν κοινό αντικείμενο έρευνας και μελέτης το πρόβλημα του αντικοινωνικού φαινομένου του εγκλήματος σε όλες του τις διαστάσεις και κοινό σκοπό την περιστολή της έκτασής του είτε με την πρόληψη είτε με την καταστολή του.

Οι εγκληματολογικοί ή ποινικοί κλάδοι της νομικής επιστήμης διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες: τους δικαιϊκούς και στους μη δικαιϊκούς κλάδους.

Στην α΄ κατηγορία ανήκουν οι κλάδοι που επιδιώκουν την ικανοποίηση του κοινού σκοπού μέσα από δικαιϊκές ρυθμίσεις:

  1. Ουσιαστικό ποινικό δίκαιο ονομάζεται το τμήμα εκείνο του δικαίου, το οποίο περιλαμβάνει τους κανόνες οι οποίοι καθορίζουν ποιες πράξεις αποτελούν εγκλήματα και σε ποιες ποινικές κυρώσεις ή άλλα μέτρα υποβάλλεται ο δράστης τους.

  2. Το σύνολο των κανόνων του δικαίου οι οποίοι ορίζουν τη διαδικασία και τα όργανα εφαρμογής των κανόνων του Ουσιαστικού Δικαίου ονομάζεται Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο ή Ποινική Δικονομία.

  3. Το Σωφρονιστικό δίκαιο περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων οι οποίοι ρυθμίζουν την εκτέλεση των ποινών κατά της προσωπικής ελευθερίας και τα συναφή προς αυτήν προβλήματα, δηλαδή την οργάνωση των σωφρονιστικών καταστημάτων, τους κανόνες μεταχείρισης των κρατουμένων, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, την κατάσταση του προσωπικού των καταστημάτων κλπ.

Στην β΄ κατηγορία ανήκουν:

1. Η εγκληματολογία: κλάδος που έχει αντικείμενο έρευνας και μελέτης το έγκλημα και την εγκληματικότητα, τους πρωταγωνιστές του εγκλήματος (δηλαδή τον εγκληματία και το θύμα) και τα μέτρα προς καταπολέμησή του.

2. Η ανακριτική είναι κλάδος που έχει ως αντικείμενα την έρευνα, τη συλλογή, τον έλεγχο και την ερμηνεία του αποδεικτικού υλικού, σχετικά με τη διάπραξη του εγκλήματος και την αποκάλυψη της ταυτότητας του δράστη του, με τελικό σκοπό να συμβάλει στην καταπολέμηση του εγκλήματος μέσα από το δικονομικό μηχανισμό καταστολής του.

3. Η δικαστική ψυχολογία είναι ο εγκληματολογικός κλάδος που έχει αντικείμενο έρευνας και μελέτης την ψυχολογία της ποινικής δίκης γενικά. Ενδιαφέρεται για τα γενικά ψυχολογικά προβλήματα που γεννιούνται από την οργάνωση της δίκης, για τα ειδικότερα ψυχολογικά προβλήματα των: δικαστή, εισαγγελέα, κατηγορουμένου, μαρτύρων κλπ, αλλά και για το σύνθετο πρόβλημα των δικαστικών πλανών.

4. Η σωφρονιστική είναι ο κλάδος με αντικείμενο έρευνας και μελέτης την εκτέλεση των ποινών και των ασφαλιστικών μέτρων κατά της προσωπικής ελευθερίας με σκοπό την κοινωνική προσαρμογή του ατόμου που υποβλήθηκε σε αυτά.

Άλλες επιστήμες που βοηθούν στο έργο της εγκληματολογίας:

Η Βιολογία μας βοηθά αναφορικά με την αιτιολόγηση του εγκλήματος (στην έρευνα λ.χ. των χρωμοσωμάτων, της λειτουργίας των ενδοκρινών αδένων κ.α.)

Η Ιατρική (στα θέματα της νεκροτομής, της εξέτασης και εκτίμησης των σωματικών βλαβών κ.α.)

Η Χημεία (σε θέματα αγορανομικών εγκλημάτων, ελέγχου της παλαιότητας γραπτών κειμένων κ.α.)

Τα Μαθηματικά ( σε επίπεδο της εγκληματολογικής στατιστικής)

Η Αρχιτεκτονική (λ.χ. στην πρόληψη του εγκλήματος δια πολεοδομικής μελέτης και σχεδιασμού, στην κατασκευή των σωφρονιστικών καταστημάτων κ.α.).

Οι βοηθητικοί κλάδοι της εγκληματολογίας είναι: η Ιατροδικαστική και η Δικαστική Ψυχιατρική, καθώς και η Στατιστική.

Αντεγκληματική Πολιτική είναι η έννοια με την οποία επιλέγονται τα ενδεικνυόμενα κατά περίπτωση μέτρα για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση του εγκλήματος.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ?

Εγκληματολογία ονομάζεται ο εγκληματολογικός κλάδος της νομικής επιστήμης, ο οποίος έχει ως αντικείμενο έρευνας και μελέτης το έγκλημα ως ατομικό βιοκοινωνικό γεγονός και ως κοινωνικό φαινόμενο, τους πρωταγωνιστές του (εγκληματία – θύμα), καθώς και τα μέτρα προς καταπολέμησή του.

1. την εγκληματολογία την ενδιαφέρει βασικά το έγκλημα (ως ατομικό βιοκοινωνικό γεγονός που συμβαίνει στη ζωή ενός ατόμου μέσα σε ένα ορισμένο κοινωνικό περιβάλλον, όσο και ως κοινωνικό φαινόμενο, που παρατηρείται στη ζωή κάθε κοινωνίας).

2. η εγκληματολογία ξεκινά από την περιγραφή των πρωταγωνιστών του, ερευνώντας τα αίτια στα οποία μπορεί να οφείλεται η εμφάνιση του εγκλήματος, όπως και η προσωπικότητα του δράστη και οι παράγοντες που συνέλαβαν στη διαμόρφωσή τους.

3. η βασική εγκληματολογική έρευνα αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση του κοινού σκοπού, της καταπολέμησης του εγκλήματος. Μέσα από τα πορίσματα των ερευνών της εγκληματολογίας προσδιορίζονται τα μέσα και οι τρόποι της πιο αποτελεσματικής αντεγκληματικής πολιτικής. Και αντίστροφα, ο επιδιωκόμενος τελικός σκοπός καθορίζει τη έκταση των ενδιαφερόντων της εγκληματολογικής έρευνας.

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

  1. η μελέτη και ανάλυση ατομικών περιπτώσεων εγκλημάτων και εγκληματιών: με αυτήν επιδιώκεται η σε βάθος έρευνα προκειμένου να διαπιστωθούν οι παράγοντες που συνέλαβαν στη διαμόρφωση εγκληματικής προσωπικότητας, οι λόγοι – αίτια, κίνητρα, αφορμές – που οδήγησαν στη διάπραξη του εγκλήματος κλπ. (πρόκειται στην ουσία για έρευνα τόσο ψυχολογική όσο και κοινωνιολογική).

  2. η μελέτη και ανάλυση μιας ομάδας ομοιογενών περιπτώσεων (εγκλημάτων του ίδιου είδους, με κοινά χαρακτηριστικά, λ.χ. ηλικία, τόπο κατοικίας, επάγγελμα κλπ), με την οποία επιδιώκεται να διαπιστωθούν τα κοινά σημεία ή χαρακτηριστικά που απαντούν στις κατιδίαν περιπτώσεις της ερευνώμενης ομάδας.

  3. η παρακολούθηση της εξέλιξης για ορισμένο ή αόριστο χρόνο ορισμένων περιπτώσεων, συνήθως ατόμων που κατά την έναρξη της παρακολούθησης διακρίνονταν για ορισμένα χαρακτηριστικά (π.χ. από διαλυμένες οικογένειες, από την ίδια συνοικία κ.α.) ή είχαν υποβληθεί σε ορισμένο μέτρο (λ.χ. είχαν υποβληθεί σε βραχυχρόνια ποινή φυλάκισης ή έκτιση ποινής που είχε ανασταλεί κ.α.). σκοπός της παρακολούθησης είναι η σημασία του παράγοντα που ενδιαφέρει η αποτελεσματικότητα του μέτρου που έχει επιβληθεί για μελλοντική τροπή ή μη τροπή του ατόμου στο έγκλημα.

  4. η στατιστική μέθοδος είναι η παλαιότερη μέθοδος έρευνας του εγκλήματος, ως καθολικού κοινωνικού φαινομένου. Με αυτήν συνάγονται συμπεράσματα αναφορικά με τη συχνότητα ορισμένων εγκλημάτων σε ορισμένο πληθυσμό, με τη συχνότητα ορισμένων παραγόντων σε σχέση με ορισμένα εγκλήματα ή συμπεράσματα αναφορικά με τον τόπο, τον χρόνο ή τον τρόπο τέλεσης ορισμένων εγκλημάτων.

  5. τα ανώνυμη ερωτηματολόγια ή προφορικές ερωταποκρίσεις, που τις περισσότερες φορές απευθύνονται στο άτομο ως δράστη εγκλήματος ή ως θύμα εγκλήματος. Σκοπός τους είναι να συλλέγουν πληροφορίες σχετικά με το έγκλημα και τον εγκληματία που δεν περιέχονται στα αστυνομικά δελτία και σε άλλες στατιστικές.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *